Een vreemd, mooi leven

Dertig Dagen ()
recensie door in

Klusjesman en muzikant Alphonse is net met zijn vriendin verhuisd van Brussel naar de Vlaamse Westhoek. Daar lijken gewone gebeurtenissen vreemd, en absurde dingen heel normaal. In dit surrealistisch heldenverhaal bezingt Verbeke de schoonheid van het kleine, en vindt Alphonse zijn verlichting.

Dertig dagen vertelt het verhaal van Alphonse, een Brusselse klusjesman met een gouden hart. Aftellend van dertig beschrijft Verbeke per hoofdstuk een dag uit zijn veelbewogen leven. Hij heeft namelijk een bijzondere gave: mensen vertrouwen hem hun levensverhaal toe. ‘Patiënten’ noemt zijn vriendin Kat zijn klanten soms: hij is een magneet voor mafkezen. Verbeke heeft een poëtische verklaring voor hun openhartigheid: “Het heeft iets met die interieurs te maken, met binnenkanten.” Daar, binnen de muren van hun eigen huis, vinden ze in Alphonse de vertrouwenspersoon die ze nodig hadden. Als buitenstaander oordeelt hij niet over de lastige zaken waar zijn klanten in verwikkeld zijn.

Bij opsomming neigen Alphonse’s ervaringen naar het absurde. De bejaarde Madeleine, waar Alphonse de muren verft, hoort ’s nachts haar overleden broer nog krijsen. Terwijl Alphonse aan het werk is in een schrijversresidentie, wordt hij afgeleid door geschreeuw. De auteur blijkt ruzie te hebben over de betekenis van het woord ‘epigoon’. De kwade journalist die haar interviewt, veegt net zijn kont af met een pagina uit haar Van Dale. De meeste gebeurtenissen balanceren op de grens tussen geloofwaardig en exorbitant. Toch overschrijdt Verbeke de grens nergens en ze zet daarbij Alphonse dankbaar in: zijn rustige, goedhartige uitstraling neutraliseert menig uitspatting.

Het landschap bezweert het verkeer met uitgestrektheid en schaarse bebouwing

Verbekes taal is poëtisch, haar metaforen goed gekozen. De takken van een boom waaruit vogels opvliegen, worden armen die vogels rondstrooien. Mensen zijn een ‘optocht’ van verschillende karakters die ze in zich hebben, waarbij elke ‘ik’ anders reageert in een bepaalde situatie. Het landschap bezweert het verkeer met uitgestrektheid en schaarse bebouwing. Het zijn zinnen die tijd nodig hebben; dwingen tot traag lezen.

Hoewel de schoonheid van het alledaagse zegeviert, bespreekt Verbeke grote thema’s. Haast terloops schrijft ze over het racisme waar Alphonse mee te maken krijgt. Sommige van zijn klanten zeggen af wanneer ze bemerken dat hun klusjesman niet blank is. Tegelijkertijd is Alphonse als knappe, zwarte man het onderwerp van menig vrouwenfantasie. Dertig dagen is daarnaast verrassend actueel. Met de vluchtelingenkampen van Duinkerke en Calais om de hoek, is het niet ongeloofwaardig dat ook Alphonse een Afghaanse vluchteling tegenkomt, of beter: bijna aanrijdt. Sterk is ook de manier waarop Verbeke de liefde tussen Alphonse en Kat beschrijft. Zonder te zoet te worden, beschrijft ze hoe groots en meeslepend een rustige, fijne relatie kan zijn.

In al zijn goedheid ziet Alphonse niet hoe bijzonder zijn leven is. Hij doet zijn boodschappen in drievoud, sinds hij de erbarmelijke omstandigheden van de Syriërs en Afghanen in het vluchtelingenkamp kent. Hij raakt een aantal keer verzeild in het ziekenhuis om iemand te helpen. Kat vindt dat hij het rustiger aan moet doen, het zijn te veel emoties voor één man in zo’n korte tijd. Maar Alphonse vindt rust in het dorpsleven dat een heiligmakende uitwerking op hem heeft. Een zonnewijzer aan een gevel in een dorp net over de Franse grens draagt een opschrift in Latijn. Alphonse zoekt het op en vertaalt het. “Voor hen die wonen in het gebied van de schaduw van de dood, is het licht gerezen.” Het wordt Alphonse’s gebed, dat hij stilletjes nastreeft en vrij vertaalt naar: “Laat de vrede triomferen in hondenkappers en bloemenwinkels.”

Met Dertig dagen schreef Annelies Verbeke een veel bekroond en besproken boek. Niet alleen mocht ze de F. Bordewijkprijs in ontvangst nemen, ook verkozen de lezers van NRC Dertig dagen tot beste boek van het jaar. Belangrijker nog, Dertig dagen belandde op de shortlist van de prestigieuze ECI Literatuurprijs. Niet voor niets: Verbeke is een meester in het schetsen van een surrealistische wereld die tegelijkertijd levensecht aanvoelt. Dat liet ze al zien in haar debuutroman Slaap!, waarin de nacht voor een slapeloze een steeds grimmiger karakter krijgt. In Groener gras onderzocht Verbeke in een reeks absurdistische verhalen wat winnen en verliezen betekent voor heel gewone mensen. Met Dertig dagen bouwt Verbeke voort op de wat we een traditie zouden kunnen noemen: de poëzie vinden in het dagelijks leven. We kunnen niet anders dan hopen dat ze zal doorgaan haar oeuvre uit te breiden.

Dertig Dagen
Jaar van uitgave: 2015 Categorie:
Uitgever: De Geus Bladzijden: 320