Meer verhalenbundel dan roman

Mensen zonder uitstraling ()
recensie door in

Jente Posthuma’s debuut Mensen zonder uitstraling gaat over een tienermeisje dat haar weg baant naar de jongvolwassenheid. Ergens daartussenin speelt ze haar moeder kwijt. Die gebeurtenis heeft een groot effect op haar en haar vader, die na het overlijden enkel nog op elkaar zijn aangewezen.

“Vrijheid is helemaal niet zo geweldig hoor. Uiteindelijk betekent het gewoon dat je in je eentje thuiszit.”

Het debuut van Jente Posthuma Mensen zonder uitstraling leest erg vlot. Dat komt onder andere omdat de verhaallijn ongecompliceerd is, en de personages erg (te?) herkenbaar zijn. Naast het overlijden van de moeder, komt de rest van het verhaal nogal triviaal over. Er gebeurt eigenlijk zeer weinig. Het verhaal doet vaak denken aan een ‘coming of age’ story .

Niet alleen de plot is weinig verfrissend, ook de personages doen veelgezien aan. Het hoofdpersonage is een prematuur meisje dat het verlies van haar moeder tracht te verwerken. Ze komt uit een ietwat gekke gezinssituatie: aandachtsbehoeftige moeder, afwezige vader. U weet vast wat er volgt: een Lolita-variant zoals we er wel een aantal kennen.

Ze trekt naar Parijs – ook wel gekend als het epicentrum van de melancholie – nadat een onevenwichtige relatie met een oudere, gehuwde schrijver op de klippen liep.

Ondanks de stereotiepe personages, slaagt Posthuma er toch in niet te veel te psychologiseren. Dat is een valkuil waarin het, gezien het vooropgestelde kader, nochtans makkelijk tuimelen is. De afwezige vader is immers hoofd van een psychiatrie. Hij zweert bij structuur en controle als remedie voor zijn depressieve patiënten, diezelfde raad geeft hij zijn dochter mee wanneer zij, geconfronteerd met een langzaam stervende moeder, vervalt in een eetstoornis.

“We praten nog even over het aluminiumfolie met het eten erin en hij raadde me aan om mezelf elke dag een aantal kleine doelen te stellen, bijvoorbeeld op tijd opstaan, mijn bed opmaken, mijn huiswerk afhebben,… en elke keer als ik zo’n doel bereikte zou ik het gevoel hebben dat ik mijn leven weer zelf in de hand had.”

De scènes in het boek worden gelijkaardig aan de raad van de vader erg apathisch voorgesteld, waardoor het geheel in een bevreemdend sfeertje baadt. Door de aanhoudelijke, nuchtere schrijfstijl moet ik regelmatig luidop lachen terwijl ik het boek lees.

Posthuma slaagt er niet in om los te komen van een nevenschikking aan anekdotes

Posthuma slaagt er echter niet in los te komen van een nevenschikking aan anekdotes. Het hele boek door word je heen en weer geslingerd tussen verschillende herinneringen, er is weinig sprake van een aanloop of opbouw, eerder een aaneenschakeling van bepaalde scènes. Het geheel is opgedeeld in twaalf hoofdstukken. Gezien Posthuma’s achtergrond – ze schrijft geregeld kortverhalen in het Hollands Maandblad en de Revisor – mag die overweging misschien niet verbazen. Alles bij elkaar heeft het boek meer iets van een verhalenbundel dan van een roman.

Posthuma slaagt er desalniettemin in te blijven boeien, al moet ze het wel hebben van haar droge humor en afstandelijke schrijfstijl. Mensen zonder uitstraling is allerminst een avonturenboek, maar het grijpt je wel bij het nekvel. Misschien is dat op zich al bewonderenswaardig dat haar stijl dat met je doet. Al bij al is Posthuma’s debuut geen slecht boek, maar ook niet veel meer dan dat.

Toen ik acht was schreef ik op verzoek van mijn juf op wat ik later wilde worden. Ik wilde de persoon worden die Het Journaal schrijft en als dat niet zou lukken, dan de achtergrondzangeres van Tina Turner. Mijn vader vond dat ik reële ambities had. Mijn moeder fronste haar wenkbrauwen toen ze het las. ‘Waarom geen voorgrondzangeres?’ vroeg ze.

Mensen zonder uitstraling
Jaar van uitgave: 2016 Categorie:
Uitgever: Atlas Contact Bladzijden: 176 Mensen zonder uitstraling Jenthe Posthuma