Seks en drugs en put ‘n’ call

De Solipsist ()
recensie door in

Laat ik voor de verandering deze inleiding vervangen door een ontboezeming: ‘De Solipsist’ van Wilfried Hendrickx heeft mijn val gebroken. De weergaloze mix van filosofie, humor en spanning was precies wat ik nodig had om even wat mentale ademruimte te vinden in dit duistere ondermaanse. Het leven is absurd maar, in de woorden van de als personage opgevoerde Bob Dylan: “Je kunt niet zomaar alle moraal overboord gooien. Het moet ook over goed en kwaad gaan, man. Djeezes!”

Binnen zijn werk is de romanauteur per definitie een solipsist: alles bestaat maar door toedoen van zijn brein. Dat legt de auteur er vingerdik op door Hendrix op te voeren als poppenspeler die de personages doet dansen. Het solipsisme is niet enkel een interessante, want volstrekt wereldvreemde filosofische strekking; het is vooral een vorm van megalomanie, en laat net dat laatste het centrale voorwerp zijn van deze prachtige roman.

Megalomanie is het centrale voorwerp van deze prachtige roman

Egon Egoyan, een seksueel gefrustreerde leraar, raakt in een klap werk en liefde kwijt maar ontmoet tegelijkertijd Robbert Barrydale, een charismatische en steenrijke Zuid-Afrikaanse beurshandelaar. Deze neemt hem op sleeptouw in de amorele wereld van snelle winsten gekoppeld aan drugs, orgieën en een verder volstrekt zinloos bestaan.

“Ethiek sucks, ethiek is een illusie,” zo klinkt het nog in het eerste deel van het verhaal. Alles gaat voortreffelijk, miljoenen worden binnengerijfd, de drugs zijn nog meer roes dan kater, de vrouwen nog geile fantasie in plaats van vleesgeworden ontoereikendheid. Tot alles kantelt en Robbert Barrydale vertwijfeld ondervindt: “Maar de werkelijkheid is niet absurd, de werkelijkheid is … verschrikkelijk.”

Het personage Barrydale is opgebouwd naar de definitie van charismatisch leiderschap van de sociologische stamvader Max Weber: een buitengewone persoonlijkheid aan wie bovennatuurlijke krachten worden toegeschreven, bijvoorbeeld zijn voorspellende beursinzicht. Barrydale heeft zijn volgers verzameld in, hoe kan het anders, een Kerk: The Holy Church of the Senseless Mind, ook gekend als The Holy Church of the Flying Spaghetti Monster.

Een van de meest vooraanstaande Pastafari’s, want er mag gelachen worden, is Bob Dylan. Hij is meteen ook het personage dat als eerste vragen opwerpt bij de officiële dogma’s die Barrydale verkondigt. Want ethiek mag dan gezwam zijn, op een of andere manier moet het ook gaan over wat goed en kwaad is in deze wereld.

Dat Barrydale uiteindelijk door toedoen van een vrouw de controle over zijn Aards Paradijs verliest, is heerlijk Bijbels venijn. Belangrijker is echter dat Wilfried Hendrickx binnen zijn zelfgeschapen universum van humor en bandeloosheid enkele zeer zinvolle zaken weet te vertellen over de mens, en wat het betekent om medemens te zijn. Om nog even de schrijver te citeren “Robbert is een zoeker, zei Maya zacht. Maar hoe harder je zoekt, hoe minder je vindt.”

De Solipsist is een pleidooi tegen doorgedreven idealisme en scheert rakelings langs de categorische imperatief, fundament van de moraalfilosofie van Immanuel Kant. Door morele normen te instrumentaliseren, door ze in toepasbare regels en wetten te vatten, verliezen ze hun kracht – de idealist die elk kind een gelijke start wil bieden, komt onvermijdelijk op het idee de onaangepasten voor hun eigen bestwil te steriliseren.

Met de beste bedoelingen maakt de idealist de wereld onleefbaar. In die boodschap vond ik mijn troost

Om het krachtiger te zeggen: met de beste bedoelingen maakt de idealist de wereld onleefbaar. Net in die boodschap vond ik mijn troost. Ik voel me namelijk steeds minder thuis in deze overgereglementeerde samenleving, waar mensen vaker slachtoffer zijn van regels dan de bedoeling kan zijn. Ik kan dan teruggrijpen naar de zelfmoordstudie van die andere sociologische stamvader Emile Durkheim, die bewees dat te veel regels depressie in de hand werken. Liever echter herlees ik een stukje uit De Solipsist. Want er mag in dit ellendige zielendom ook hardop gelachen worden om wat wij, medemensen, elkaar zoal aandoen.

De Solipsist
Jaar van uitgave: 2016 Categorie:
Uitgever: Houtekiet Bladzijden: 358 de solipsist Wilfried Hendrickx